Boorama-(Lug)-Dayacnaanta ka muuqata xarunta fanka iyo suugaanta, Hidaha Iyo Dhaqanka, ciyaaraha iyo dhalinyarada ahna  madasha madadaalada  gobolka Awdal
 oo ahaa halka ay udhasheen aabayaasha kala duwan ee ilaa hada lagu xasuusto fanka iyo suugaanta oo hormood u ka ahaa abwaan Xasan Sh.Muumin Gorod iyo waliba  fanaankii  Soomaaliyeed  ee ugu horeeyay inuu saaro laxan heesaha Soomaaliga ahaa ee loo yaqaanay fanaan  Cabdi Deeqsi Warfaa “Cabdi Sinimoo”.

Iyada oo ay intaasi u dheeray garabka haweenka oo ay ugu horeysay gabadh heesta oo waayahadaasi ku cusbayd wax heesa taasi ay dadku u arki jireen in gabadhi haday heesto ay ceeb tahay taasi oo ay ahayd fanaanadii ugu horaysay ee Qadiijo Balwo hadaba hadii ay tahay taariikhdu sidan maxay  noqon kartaa kaalinta ay kaga jiraan waaxda fanka iyo suugaanta ee gobolka Awdal  marka la isu barbardhigo qadobada kor ku xusan ee soo jireenka ah.

 
Madashani hanuuninta ayaa  ahaa ahayd madal lagu bilaabay hawlo kala duwan sida  hoolka  ugu horeeyay oo ahaa madasha fanka iyo suugaanta iyo madadaalada  magaalada halka dhanka  bari kaga soojeeda intii ka horay 1959kii ay ahaan jirtay xarunta Saldhiga magaalada Boorama  iyada oo ay ku lamaanayd xarunta qaadiga oo iyana kasoo jeeday dhanka koonfureed ee  hada ah madasha  fadhiga ah  intii ka danbaysay waxaa loo kala furay   xarumo u kala gaar ah   halka looga dhisay dhismo u gaar ah saldhiga  oo ilaa hada lagu shaqeeyo  halka qaadiga magaaladana loogu wareejiyay madashii hore oo dhawaan iyadana laga guuray.

Marka aan kusoo noqono hadal haynta  dayacnaanta hanuuninta  ayaa ah mid caado ka noqday dadwaynaha reer Boorama inay faraha ka qaadaan iyada iyo dhamaanba dhulkii ay lahaydba hadii ay noqon lahayd goobaha  lagu gudbo gaadiidka ay wataan shacabka imanaya  madasha iyo masuuliyiintuba waxaa kale oo intaasi dheer  inay shakhsiyaad gaar ahi ay gacanta ku dhigeen musqulihii loogu tala galay   dhalinyarada ku dhaqan gobolka iyo kuwa ugu yimaada  martidaba  ee ka kala imanaya daafaha  gobolada dalka  ay ku daahirsan lahaayeen.

 
Inkasta oo aysan wali laga hayn xataa inay ufuliyaan   adeega  suuliyada gaarka loo leeyahay ee loo yaqaano xamaam amaba tuush kana qaadin wax la lacag ah amaba ay xayndaabkusoo xidheen kaasi oo ay isaga xakamaynayaan  dhalinta ku ciyaarta  madashaasi oo isugu jirtay ilaa laba garoon kuwaasi oo kal ah garoonka kubada kolayga amaba pascket ka iyo garoonka fanka iyo suugaanta, hidaha iyo dhaqanka madadaalada magaalada iyo  tani gobolkaba.

Kadib markii  ay ka baxday xukuumadii uu hogaaminayay Madaxwayne Maxamad Siyaad Bare ayaa  waxaa isaga danbeeyay  saddex xukuumadood oo aymidi taagdaranayd  halka kalabada kale ay awood buuxda u lahaayeen  inay wax ka qabtaan baahida  kamuuqata madashaasi korku xusan.

 
Iyada oo markaasi  soo Celina kari lahaayeen  dhulkii ay gaarka u lahayd hanuunintu ee boobka lagu qaaday waxaa ugu horaysay  dawlad awood buuxda u le inay wax ka qabato boobka halkaasi ka socday  xukuumadii Maxamad X.Ibraahin Cigaal waxaa ay ku dhamaystay  hubka dhigis iyo waliba laaluush gaar dad gaar loo siiyo, waxaa xukuumadaasi ka danbaysay  xukuumadii  Madaxwayne Daahir Rayaale Kaahin oo iyadana ku dhamaysatay kala gaynta bulshada iyo  kalasoo dhawaysi  dadwaynaha reer Somaliland.
 
Hadaba waxaa hada  gacanta ku haya maamulka xukuumadeed ee hagaya dalka waa xukuumadii Axmad Maxamad Maxamuud “Siilaanyo “iyo ku xigeenkiisa Eng.C/raxmaan C/laahi Ismaaciil  “Saylici”.

 
Waxaanay guud ahaanba dadwaynaha reer Somaliland  ugu balan qaaday  balan qaadyo kala wada duwan lagana wada dhirsugayo inay fuliso shanta sano ee ay hayso xukunka dalka laguna wada xisaabtami doono  balan qaadyadii ay qaaday inkasta oo ay hortaalo caqabado fara badan oo ay usii dabeen xukuumadihii uga   horeeyay hogaanka dalka  dhanka kale  marka loo soo laabto  arimaha dawlada hoose dagmada Boorama  waxaa mudan in la iska waydiiyo ma waxaa ay kari wayday  nidaamka ay ku shaqayso ee nadaafada ay ka qaatan tahay madasha hanuuninta magaaladu oo ahayd  madashii ugu horayn lahayd taasi oo ay haatan dhex yaalaan xashiish taasi oo ayna ka muuqato dayacnaan aad u daran.

 
Dawlada hoose  ee dagmada Boorama hadii ay  indhaha ka laabanayso  mooyee waxaa jira nidaam wanaag wax lagu qaban karo kaasi oo ay bulshadu kucaan baxday  gaar ahaan bulshada ay masuulka ka yihiin nidaamkaasi oo loo yaqaano iskaa wax u qabso amaba ururinta  lacagaha danaha guud.

Marka laga yimaado waxaa dalka iyo gobolkaba kajira  shirkado ku loolamaya bulshada , shirkadahaasi  oo ahna  tan goobaha  dayacnaantu ka muuqato wax ka qaban kara  waxaa ay kaga qayb qaadan karaan  dayactirka bulshada  inay ugu baaqaan maamulka dawlada hoose ee ay arrimahani khusayso kuna faani doona hadii aad  wax qabato guud ahaanba inay qaybiyaan isla mar ahaantaasina ka codsadaan inay  kuu muujiyaan sawirada  amaba xayaysiinta  shirkadaha iyo kan maamulka gobolka sida laanta amniga  tan dawlada hoose , waxbarashada iyo waxyaabo kale oo uu gobolku can ku ahaa. 

 
Dhanka kale kuma koobna wax qabad la’aantu xukuumadaha isbadalay ee waxaa qayb laxaadle ka qaatay fadhiidnimada dadwaynaha reer Awdal hadii ay joogan gude iyo dibadba marka loo eego hildanka gobolada dalka ka socda kaalinta ay kaga jiraan qurba jooga gobolada kale waa ay ka muuqataa oo waxaa la odhan karaa waxaa inaga ina  gabay qurba jooga gaar ahaan ahaan kuwa gobolada Awdal iyo Salal. 

Wariye:-
Yuusuf Cabdi Cali “Indhoqurux”
Lughayanews-Borama